_{28 listopada 2024}

Sekretarz ds. energii Stanów Zjednoczonych Jennifer Granholm i minister energetyki Litwy Dainius Kreivys podpisali międzyrządowe porozumienie o współpracy w zakresie rozwoju litewskiego cywilnego programu energetyki jądrowej, ze szczególnym naciskiem na wdrożenie małych reaktorów modułowych (SMR).

fot: Literwskie Ministerswo Energii

Litwa powinna podjąć decyzję o budowie SMR-ów w 2028 roku. „Aby podjąć kompetentną decyzję w sprawie rozwoju energetyki jądrowej nowej generacji na Litwie, musimy w pełni ocenić techniczne i finansowe możliwości takiej decyzji oraz zapewnić środki zarządzania możliwym ryzykiem – ta umowa między Stanami Zjednoczonymi a Litwą będzie służyć temu celowi” – powiedział minister Kreivys.

Decyzja litewskiego rządu wpisuje się w renesans energetyki jądrowej w Unii Europejskiej. Litwa zgodziła się wyłączyć reaktory produkcji sowieckiej typu RBMK w EJ Ignalin (2×1360 MW) jako warunek przystąpienia do Unii Europejskiej. Elektrownia w Ignalinie odpowiadała za 25% mocy wytwórczych i 70% produkcji energii elektrycznej w kraju. Po jej zamknięciu większość zapotrzebowania na energią elektryczną pokrywał import (75% w 2022), a resztę głównie źródła odnawialne (70% produkcji krajowej) i konwencjonalne oparte na surowcach kopalnych.

„Umowa ta stanowi pierwsze takie międzyrządowe ramy prowadzone przez DOE ze szczególnym naciskiem na wdrożenie reaktorów SMR czwartej generacji i stanowi znaczący element postępu Stanów Zjednoczonych w rozwoju czystej, bezpiecznej i niezawodnej energii jądrowej dla partnerów i sojuszników” – podano w komunikacie Departamentu Energii Stanów Zjednoczonych (DOE).

Krajowa strategia niezależności energetycznej Litwy przewiduje, że kraj ten musi stać się gospodarką neutralną dla klimatu do 2050 roku. Zużycie energii elektrycznej wzrośnie sześciokrotnie do 2050 roku, z obecnych 12 TWh do 74 TWh. Aby zrównoważyć rosnące zużycie, a także duże ilości energii wiatrowej i słonecznej, potrzebne będą nowe moce wytwórcze pracujące w podstawie. W związku z tym Narodowa Strategia Niezależności Energetycznej oraz Krajowy Plan Działań na rzecz Energii i Klimatu przewidują ocenę możliwej budowy małych reaktorów jądrowych czwartej generacji na Litwie.

Umowa przewiduje również wymianę ekspertów w celu zapewnienia promowania najwyższych standardów bezpieczeństwa i ochrony, poprawy bezpieczeństwa fizycznego i ochrony wszystkich cywilnych obiektów jądrowych na Litwie oraz konsultacji dotyczących najlepszych praktyk związanych z likwidacją instalacji i zarządzaniem paliwem oraz rozwojem siły roboczej.

Ukończona ocena zostanie m.in. wykorzystana do przygotowania raportu na temat rozwoju energetyki jądrowej, przewidywania jej rozwoju w litewskim systemie energetycznym, wyboru technologii, modelu operacyjnego, możliwości udziału lokalnego łańcucha dostaw w projekcie, niezbędnych zmian w otoczeniu regulacyjnym, informacji publicznej i szkolenia specjalistów.

„Bezpieczna, czysta i niezawodna cywilna energia jądrowa będzie kluczowym elementem litewskiej ścieżki energetycznej” – powiedziała sekretarz Granholm. „Stany Zjednoczone są nadal zaangażowane we współpracę z Litwą w celu zwiększenia jej bezpieczeństwa narodowego, bezpieczeństwa regionalnego i suwerenności demokratycznej”.

REDAKCJA / WORLD NUCLEAR NEWS