16 stycznia 2025
Według nowego raportu Międzynarodowej Agencji Energii (MAE), wraz z rosnącym popytem na energię elektryczną, szczególnie ze strony przemysłu, moc elektrowni jądrowych ma osiągnąć nowy rekordowy poziom w 2025 r. Energetyka jądrowa, w tym SMR-y, zwiększą bezpieczeństwo energetyczne, ale należy zmierzyć się z kwestią kosztów i terminami realizacji. Dla realizacji tych celów konieczny jest współpraca sektora publicznego z prywatnym. Wobec rosnącej pozycji Chin oraz Rosji w energetyce jądrowej, globalnym wyzwaniem będzie też zwiększenie różnorodności technologicznej nowych mocy jądrowych oraz łańcucha dostaw.
Zdjęcie: iea.org
Raport „The Path to a New Era for Nuclear Energy” („Droga do nowej ery energii jądrowej”) pokazuje nowy impuls dla energetyki jądrowej w postaci nowych strategii, projektów, inwestycji i postępów technologicznych, takich jak małe reaktory modułowe (SMR).
Jako drugie co do wielkości źródło niskoemisyjnej energii elektrycznej na świecie, po energii wodnej, energia jądrowa wytwarza obecnie nieco poniżej 10% globalnej podaży energii elektrycznej. Rosnące wykorzystanie energii elektrycznej – od przemysłu i klimatyzacji po pojazdy elektryczne i centra danych w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji – przyspiesza wzrost zapotrzebowania na energię, które w nadchodzących dziesięcioleciach ma wzrosnąć sześciokrotnie szybciej niż ogólne zużycie energii, w oparciu o obecne założenia polityki energetycznej.
Na całym świecie budowanych jest ponad 70 gigawatów nowych mocy jądrowych, co stanowi jeden z najwyższych poziomów w ciągu ostatnich 30 lat, a ponad 40 krajów na całym świecie planuje zwiększyć rolę energii jądrowej w swoich systemach energetycznych.
„Jest dziś jasne, że zdecydowany powrót energii jądrowej, który MAE przewidziała kilka lat temu, jest już w toku, a energia jądrowa ma wygenerować rekordowy poziom energii elektrycznej w 2025 r.” – powiedział dyrektor wykonawczy MAE dr Fatih Birol.
Raport MAE wskazuje innowacje w technologiach jądrowych pomagają nadać rozpędu nowym projektom. Coraz większym zainteresowaniem sektora prywatnego cieszą się reaktory SMR, czyli mniejsze elektrownie jądrowe, które można budować szybciej i w większym stopniu ograniczać ich koszty. W raporcie podkreślono, że wprowadzenie SMR może doprowadzić do obniżenia kosztów finansowania. Przy odpowiednim wsparciu, instalacje SMR mogą osiągnąć 80 GW do 2040 r., stanowiąc 10% całkowitej mocy energetyki jądrowej na świecie. Sukces tej technologii i szybkość jej wdrożenia będą jednak zależeć od zdolności branży do obniżenia kosztów do 2040 r. do poziomu podobnego do kosztów dużych projektów hydroenergetycznych i morskich elektrowni wiatrowych.
W scenariuszu szybkiego rozwoju energetyki jądrowej, roczne inwestycje musiałyby podwoić się do 120 mld USD już do 2030 roku. Biorąc pod uwagę skalę wymaganych inwestycji infrastrukturalnych, realizacja nowych projektów jądrowych nie może opierać się wyłącznie na finansach publicznych. Analiza IEA pokazuje, że zapewnienie przewidywalności przyszłych przepływów pieniężnych ma kluczowe znaczenie dla obniżenia kosztów finansowania i przyciągnięcia kapitału prywatnego do sektora jądrowego. W raporcie podkreślono, że sektor prywatny coraz częściej postrzega energię jądrową jako źródło energii, w które można inwestować, obiecując stabilną, konkurencyjną i czystą energię, która może służyć energochłonnym operacjom 24/7. W szczególności duże firmy z sektora technologicznego podpisują umowy zakupu energii z deweloperami w celu zapewnienia energii elektrycznej dla centrów danych i sztucznej inteligencji.
Aby skorzystać z możliwości, jakie oferuje energetyka jądrowa, rządy muszą być przygotowane do zapewnienia strategicznej wizji wraz ze stabilnymi ramami regulacyjnymi, które dadzą sektorowi prywatnemu pewność inwestowania. W raporcie szczegółowo opisano, w jaki sposób zachęty i szerzej rozumiane finanse publiczne mogą odblokować inwestycje potrzebne do zapewnienia większej ilości czystej i niezawodnej energii z elektrowni jądrowych.
„W szczególności reaktory SMR oferują obiecujący potencjał wzrostu. Rządy i przemysł muszą jednak pokonać kilka istotnych przeszkód na drodze do nowej ery energii jądrowej, począwszy od realizacji nowych projektów na czas i zgodnie z budżetem – ale także pod względem finansowania i łańcuchów dostaw” – zauważył dr Birol.
MAE zwraca też uwagę, że choć większość istniejącej obecnie floty elektrowni jądrowych znajduje się w zaawansowanych gospodarkach, ale wiele z tych elektrowni zostało zbudowanych kilkadziesiąt lat temu. Tymczasem Chiny i Rosja intensywnie rozwijają swoje sektory energetyki jądrowej i przytłaczająca większość nowych elektrowni powstaje w oparciu o ich technologie.
Spośród 52 reaktorów, których budowę rozpoczęto na całym świecie od 2017 r., 25 to konstrukcje chińskie, a kolejne 23 to konstrukcje rosyjskie. Raport również pokazuje, w jaki sposób produkcja i wzbogacanie uranu, paliwa, które trafia do reaktorów jądrowych, są wysoce skoncentrowane w kilku krajach. Obecnie ponad 99% zdolności wzbogacania uranu ma miejsce w czterech krajach-dostawcach, przy czym Rosja odpowiada za 40% globalnej zdolności, co stanowi największy udział.
„Wysoce skoncentrowane rynki technologii jądrowych, a także produkcji i wzbogacania uranu, stanowią czynnik ryzyka dla przyszłości i podkreślają potrzebę większej różnorodności w łańcuchach dostaw” – zaznaczył dr Birol.
LINK DO PEŁNEJ WERSJI RAPORTU
https://www.iea.org/reports/the-path-to-a-new-era-for-nuclear-energy
REDAKCJA / World Nuclear News
