_{06 lutego 2025}

Brytyjski premier, Keith Starmer zapowiedział szybki rozwój energetyki jądrowej w tym opartej o technologię małych reaktorów modułowych (SMR) w Anglii i Walii, poprzez ograniczenie biurokracji.

^{Zdjęcie: Lina Kivaka}

Zapowiedziane zmiany są realizowane w ramach rządowego „Planu dla zmian” i mają ułatwić powstawanie nowych jednostek wytwórczych w energetyce jądrowej, co jednocześnie zapewni „miejsca pracy, niższe rachunki w perspektywie długoterminowej i więcej pieniędzy w kieszeniach obywateli”.

„Ten kraj nie zbudował elektrowni jądrowej od dziesięcioleci. Zostaliśmy zawiedzeni i pozostawieni w tyle. Nasze bezpieczeństwo energetyczne zbyt długo było zakładnikiem Putina, a brytyjskie ceny gwałtownie rosły w zależności od jego kaprysów – powiedział premier Starmer cytowany w komunikacie rządowym. Premier zapowiedział położenie temu kresu poprzez zmianę starych zasad, „aby wesprzeć budowniczych tego narodu i mówiąc „nie” blokujacym” którzy zbyt długo niweczyli „szanse na tańszą energię, wzrost i miejsca pracy”.

Wielka Brytania jest obecnie uważana za jeden z najdroższych krajów na świecie, w którym można budować elektrownie jądrowe. Rząd zapowiada przyspieszenie zatwierdzania nowych projektów reaktorów i usprawnienie sposobu, w jaki deweloperzy współpracują z organami regulacyjnymi. Regulacja energetyki jądrowej obejmie zarówno cywilną, jak i obronną energetykę jądrową, aby pomóc odblokować wzrost gospodarczy w tym sektorze.

Rząd stawia na nowe technologie energetyki jądrowej

Reformy zasad planowania otworzą drogę dla mniejszych i łatwiejszych w budowie reaktorów jądrowych – znanych jako małe reaktory modułowe – które będą budowane po raz pierwszy w historii w Wielkiej Brytanii. Stworzy to tysiące nowych, wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy, zapewniając jednocześnie czystą, bezpieczną i bardziej przystępną cenowo energię dla ludzi pracujących – podano w rządowym komunikacie.

„Brytyjczycy zbyt długo pozostawali bezbronni wobec globalnych rynków energii – a jedynym wyjściem jest zbudowanie naszej drogi do nowej ery czystej energii elektrycznej” – zaznaczył minister ds. Energii Ed Miliband.

Dużą zmianą jest uwzględnienie po raz pierwszych małych jądrowych jednostek wytwórczych (SMR-ów) w zasadach planowania. Pozwoli to firmom na budowanie ich tam gdzie są potrzebne, czyli w pobliżu energochłonnych obiektów przemysłowych, takich jak centra danych AI.

Państwowy podmiot odpowiedzialny za rozwój sektora energetyki jądrowej – Great British Nuclear – prowadzi już konkurs na wyłonienie dwóch technologii SMR, które zostaną wdrożone w Wielkiej Brytanii. W wyniku dwóch rund oceny, na krótką listę zakwalifikowano cztery firmy: GE Hitachi (BWRX-300), Holtec (SMR-160), Rolls-Royce SMR, Westinghouse Electric Company (AP300).

Szybciej, więcej, ale ciągle bezpiecznie

Obecnie rozwój energetyki jądrowej jest ograniczony do ośmiu lokalizacji – w ramach archaicznych zasad planowania, które nie były analizowane od 2011 roku. Zasada ta zostanie zniesiona, co oznacza że elektrownie jądrowe będą mogły być budowane w dowolnym miejscu w Anglii i Walii.

Deweloperzy będą zachęcani do jak najszybszego zgłaszania lokalizacji na etapie poprzedzającym złożenie wniosku w procesie planowania, co przyspieszy ogólne ramy czasowe.

Nie będzie już daty wygaśnięcia przepisów dotyczących planowania energetyki jądrowej – dzięki czemu projekty nie będą opóźniane, a przemysł będzie mógł planować długoterminowo.

Mimo szerokie zakresu zmian nadal będą obowiązywać surowe kryteria dotyczące lokalizacji reaktorów jądrowych, w tym ograniczenia w pobliżu gęsto zaludnionych obszarów i działalności wojskowej, a także zaangażowanie społeczności i wysokie standardy środowiskowe.

Na pomoc dużym reaktorom

Zapowiedziane przez rząd kroki mają też rozwiązać problemy, z którymi borykają się projekty wieloskalowej energetyki jądrowej . W przypadku Hinkley Point C (3,2 GW) trzy europejskie organy regulacyjne dokonały różnych ocen projektu reaktora, co doprowadziło do opóźnień i wzrostu kosztów. Budowę rozpoczęto w 2017 roku, planowana data ukończenia to 2029 (pierwotnie 2025), koszt budowy wzrósł z 18 mld GBP do 32 GBP.

Projekt budowy elektrowni jądrowej Sizewell C (3,2 GW), choć jest dopiero w fazie planowania już poniósł zwiększone koszty prawne i niepewność w wyniku wniesienia sprawy do sądu przez lokalnych aktywistów. Przewidywany koszt budowy tej elektrowni wynosi na razie 20 miliardów GBP, data realizacji nie jest sprecyzowana (po 2030 roku). W lipcu 2024 r. brytyjski rząd zobowiązał się do przyspieszenia budowy nowej elektrowni jądrowej, w tym dalszego finansowania Sizewell C w jesiennym budżecie na 2024 rok.

Polski wątek w brytyjskim programie nuklearnym

Technologia reaktorów BWRX-300 amerykańsko-japońskiej GE Hitachi, która znalazła się na krótkiej liście technologii SMR do wdrożenia w wielkiej Brytanii, w Polsce jest wdrażana przez prywatną grupę przemysłową Synthos we współpracy z koncernem Orlen. W styczniu 2024 roku brytyjskie Ministerstwo Bezpieczeństwa Energetycznego i Zerowej Emisji Netto (Department for Energy Security & Net Zero, DESNZ) przyznało dotację w wysokości 33,6 miliona funtów konsorcjum, w skład którego wchodzi Synthos Green Energy. Środki te są przeznaczone na prace związane z certyfikacją reaktora BWRX-300 w Wielkiej Brytanii. Jednocześnie GE Hitachi Nuclear Energy otrzymało dotację w tej samej wysokości (33,6 miliona funtów) na wsparcie rozwoju reaktora BWRX-300 w Wielkiej Brytanii. Finansowanie to ma na celu rozpoczęcie procesu ogólnej oceny projektu (Generic Design Assessment, GDA) dla tego reaktora.

REDAKCJA