11 lipca 2025
Litewski operator elektrowni jądrowych SE Ignalina podpisał w środę porozumienie z francuską firmą Newcleo w celu zbadania możliwości wdrożenia zaawansowanej technologii reaktorów prędkich chłodzonych ołowiem (LFR) na Litwie i zasilanych paliwem MOX.
Umowa ma na celu ocenę wykonalności integracji małych reaktorów modułowych (SMR) z koszykiem energetycznym kraju w którym priorytetem są odnawialne źródła energii – celem jest zwiększenie stabilności sieci przy jednoczesnym przyczynieniu się do szerszego celu dekarbonizacji. Porozumienie obejmuje też kwestię zarządzania zużytym paliwem jądrowym, które ma zostać wykorzystane do produkcji paliwa MOX (Mixed Oxide).
Współpraca będzie dotyczyć oceny potencjalnych lokalizacji, ponownego przetwarzania wypalonego paliwa jądrowego oraz zbadania zastosowań przemysłowych, takich jak produkcja wodoru i amoniaku.
Według Stefano Buono, założyciela i prezesa zarządu Newcleo, umowa pozwoli Litwie na wykorzystanie potencjału jaki daje wykorzystywanie paliwa na bazie odpadów jądrowych. – Cieszę się, że Litwa, kraj o silnym zapleczu energii jądrowej, jest otwarta na model, który możemy zapewnić. […] podobnie jak nasze partnerstwo na Słowacji, pokazuje siłę europejskiej współpracy w sektorze jądrowym – podkreślił szef Newcleo.
Porozumienie stanowi ważny krok w badaniu innowacyjnych rozwiązań w zakresie zarządzania spuścizną nuklearną Litwy. Współpracując z Newcleo, przyglądamy się przyszłości technologii jądrowej – bezpieczniejszej, bardziej zrównoważonej i zdolnej do odblokowania długoterminowej wartości energetycznej z istniejących zasobów – powiedział Linas Baužys, Prezes Zarządu SE Ignalina.
Newcleo szacuje, że budowa jednego z reaktorów o mocy 200 MW będzie wymagała zatrudnienia 2500 pracowników, podczas gdy do obsługi elektrowni w ciągu jej 60-letniego okresu eksploatacji potrzebnych będzie 400 osób. Ponadto opracowany przez firmę model wielokrotnego recyklingu zużytego paliwa doprowadzi do oszczędności kosztów związanych z funduszami przeznaczonymi na zarządzanie odpadami jądrowymi, które rządy muszą uwzględnić w swoich prognozach finansowych dla istniejących flot jądrowych.
Nie tylko Litwa
Newcleo planuje uruchomienie prototypowego reaktora o mocy 30 MWe we Francji w 2031 roku, a rok wcześniej ma zostać uruchomiona fabryka paliwa moksowego. Od 2021 r. Newcleo pozyskało ponad 570 mln EUR od inwestorów instytucjonalnych i indywidualnych. Akcjonariat spółki liczy ponad 750 podmiotów.
W celu wdrożeniu swojej technologii, firma aktywnie działa w kilku krajach europejskich, a w Zjednoczonych Emiratach Arabskich zawarła porozumienie z koncernem energetycznym Emirates Nuclear Energy Company (ENEC) w celu zbadania możliwości wdrożenia swoich reaktorów w rejonie MENA (Bliski Wschód i Afryka Północna).
W grudniu 2024 Newcleo ogłosiła złożenie wniosek o przystąpienie do procedury oceny ogólnego projektu (Generic Design Assessment, GDA) w Wielkiej Brytanii dla swojego małego modułowego reaktora chłodzonego ołowiem LFR-AS-200. Na Słowacji zawarła porozumienia o współpracy w celu oceny wdrożenia czterech reaktorów LFR-AS-200 na terenie Elektrowni Jądrowej Bohunice z wykorzystaniem dotychczas zużytego paliwa z dużych reaktorów. Bada też możliwości wdrożenia technologi we Włoszech oraz Szwajcarii.
Projekt Newcleo znalazł się też wśród dziewięciu projektów małych reaktorów modułowych (SMR) wybranych przez Komisję Europejską w pierwszej rundzie wniosków o utworzenie grup roboczych ds. projektów w ramach Europejskiego Sojuszu Przemysłowego na rzecz SMR. Do grupy należy Orlen Synthos Green Energy z reaktorem BWRX-300 GE Hitachi Nuclear.
REDAKCJA / REUTERS / NEWCLEO
