_{7 października 2025}

Chorwacja planuje budowę co najmniej trzech małych modułowych reaktorów jądrowych (SMR). Decyzja wpisuje się w szerszą adaptację chorwackiej strategii energetycznej do polityk europejskich. Wdrożenie krajowe technologii jądrowej może stanowić dla Zagrzebia alternatywę wobec udziału w rozbudowie elektrowni Krško w sąsiedniej Słowenii.

Dążenie do bezpieczeństwa energetycznego i spójność z polityką UE

Decyzja rządu chorwackiego zapadła w kontekście wezwań Komisji Europejskiej (KE) i OECD do stopniowego wycofywania subsydiowanych cen energii. Chociaż Chorwacja nadal ma jedne z najniższych cen energii w Europie, tuż za Węgrami i Rumunią, niedawny wzrost taryf wynika z konieczności dostosowania się do zasad Unii Europejskiej.

KE klasyfikuje obecnie energetykę jądrową jako źródło niskoemisyjne, a SMR-y są przez przewodniczącą KE, Ursulę von der Leyen, nazywane kluczowym elementem przyszłego miksu energetycznego. Rozwój zaawansowanych SMR-ów został przyspieszony dzięki niedawnym umowom międzynarodowym, zwłaszcza między USA a Wielką Brytanią.

Chorwacki Minister Gospodarki, Ante Šušnjar, ocenił energetykę jądrową jako „korzyść geopolityczną i bezpieczeństwa” dla Chorwacji. Celem jest budowa co najmniej trzech jednostek w różnych lokalizacjach. Ten zdecentralizowany model ma wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne państwa i ograniczyć potrzebę budowy długodystansowych linii przesyłowych.

Zaangażowanie Chorwacji w rozwój SMR zostało potwierdzone w maju 2025 roku w Warszawie, na marginesie 10. szczytu Inicjatywy Trójmorza. Premier Chorwacji, Andrej Plenković, spotkał się tam z Sekretarzem Energii Stanów Zjednoczonych, Chrisem Wrightem, aby omówić możliwości współpracy energetycznej, zwłaszcza w sektorze jądrowym, w celu wzmocnienia bezpieczeństwa dostaw energii w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Minister Gospodarki, Ante Šušnjar, spotkał się również z Marią Korsnick, prezesem Nuclear Energy Institute (NEI) zrzeszającego podmioty amerykańskiego rynku technologii jądrowych, by omówić współpracę w zakresie technologii SMR. Chorwacja podkreśliła swoje zainteresowanie nawiązaniem partnerstwa z firmami oferującymi zaawansowane, bezpieczne i efektywne kosztowo rozwiązania.

Prace przygotowawcze

W lutym b.r. chorwackie Ministerstwo Gospodarki powołało Grupę Roboczą ds. Energii Jądrowej. Jej zadaniem jest m.in. opracowanie ram legislacyjnych, przygotowanie gruntu pod utworzenie niezależnego organu regulacyjnego (Instytutu lub Agencji Energii Jądrowej) oraz badanie potencjalnych lokalizacji dla nowych mocy jądrowych, zarówno konwencjonalnych, jak i SMR-ów. Choć rząd Chorwacji nie określił jeszcze dokładnej wielkości planowanych reaktorów, Jakić potwierdził, że cel zakłada budowę co najmniej trzech jednostek.

Alternatywa dla Krško 2?

Obecnie Chorwacja posiada 50% udziałów w istniejącej Elektrowni Jądrowej Krško, którą eksploatuje wspólnie ze Słowenią, zaspokajając w ten sposób około 14,4% swojego zapotrzebowania na energię elektryczną. Prowadzone są rozmowy dotyczące budowy drugiej jednostki Krško (Krško 2).

Propozycja Słowenii w sprawie Krško 2 wywołała spory polityczne i eksperckie. Media (Novi List) donosiły, że propozycja jest znacznie mniej korzystna dla Chorwacji niż obecny model zarządzania, oferując rzekomo 25% udziałów bez prawa do podejmowania decyzji. Dodatkowo, Chorwacja miałaby nie otrzymywać energii elektrycznej bezpośrednio, lecz jedynie czerpać zyski ze sprzedaży na rynku słoweńskim. Chorwacja miała obowiązek udzielenia odpowiedzi na tę propozycję do końca września. Spodziewano się, że chorwaccy urzędnicy ją odrzucą.

Jednakże, władze Słowenii – w tym kancelaria Premiera Roberta Goloba, Minister Środowiska, Klimatu i Energii Bojan Kumer oraz firma GEN Energija – zaprzeczyły, jakoby wysłały formalną ofertę wspólnej budowy Krško 2. Premier Golob informował jedynie o trwających pracach przygotowawczych. Minister Kumer zaznaczył, że Słowenia musi najpierw zająć się planowaniem przestrzennym i ustalić model biznesowy, zanim rozpoczną się faktyczne rozmowy o wspólnym przedsięwzięciu.

Niezależnie od sprzecznych informacji na temat formalnych negocjacji w sprawie Krško 2, intensyfikacja własnych planów Chorwacji dotyczących zdecentralizowanej energetyki SMR może być postrzegana jako strategiczne posunięcie mające na celu zapewnienie pełnej samowystarczalności energetycznej i zminimalizowanie zależności od niekorzystnych warunków współpracy międzynarodowej.

Redakcja / NEI / Croatiaweek.com / Balkan Green Energy News