_{13 października 2025}

Rosja, wykorzystując swoją technologię Małych Reaktorów Modułowych (SMR), intensywnie rozszerza swoje wpływy na rynkach międzynarodowych, koncentrując się na Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej, gdzie łącznie rozwija współpracę z kilkunastoma krajami. W Uzbekistanie rozpoczęto pierwsze prace budowlane pod elektrownię SMR, a dwaj kolejni najważniejsi partnerzy w tym obszarze Rosji to Iran i Mjanma. 

Europa poza zasięgiem

Ze względu na uwarunkowania historyczne i polityczne — zwłaszcza po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku — dostęp do rynku europejskiego dla rosyjskich technologii jądrowych został znacząco ograniczony i stał się przedmiotem unijnych debat oraz konkretnych sankcji, choć bez pełnego zakazu w sektorze energetyki jądrowej. Na Węgrzech Rosja pełni rolę kluczowego dostawcy wielkoskalowych reaktorów w projekcie Paks II, a w Serbii, po zniesieniu moratorium na energetykę jądrową w listopadzie 2024 roku, od września 2025 r. rozpoczęto negocjacje w sprawie budowy reaktorów, w tym potencjalnie SMR typu RITM-200 lub VVER-1200. 

W efekcie tych ograniczeń Rosja coraz chętniej kieruje swoją ofertę jądrową do państw Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej, znajdując tam partnerów nie tylko ze względu na rosnące zapotrzebowanie na energię, ale również dlatego, że współpraca z tymi krajami przebiega często bez warunków stawianych przez państwa Zachodu w zakresie standardów demokratycznych czy przestrzegania praw człowieka, co bywa istotne w przypadku części państw tych regionów.

Główne Projekty Eksportowe Rosyjskich SMR

Głównym produktem eksportowym Rosatomu w segmencie SMR jest technologia RITM-200N, będąca adaptacją reaktorów stosowanych w lodołamaczach.

Rosyjska strategia ekspansji opiera się na oferowaniu kompleksowych pakietów, które obejmują nie tylko budowę i technologię, ale także finansowanie, dostawy paliwa nuklearnego i zarządzanie odpadami. 

Najbardziej zaawansowane projekty rosyjskich SMR koncentrują się obecnie w Azji, z trzema kluczowymi partnerami: Uzbekistanem, Iranem i Mjanmą.

• Uzbekistan. Kraj ten stał się odbiorcą pierwszego eksportowego kontraktu SMR na świecie podpisanego przez Rosję. Kontrakt z 2024 roku przewiduje budowę sześciu reaktorów typu RITM-200N (każdy o mocy 55 MW, łącznie 330 MW) w regionie Dżizak. W październiku b.r. rozpoczęto pierwsze prace budowlane, a pierwszy blok ma zostać uruchomiony do 2029 roku.
• Iran. Współpraca jest bardzo zaawansowana i obejmuje konkretne porozumienia na osiem bloków, w tym SMR, w elektrowni Buszehr. Memorandum w tej sprawie podpisano we wrześniu 2025 roku, a realizacja projektu się rozpoczęła. Łączna wartość projektów jądrowych szacowana jest na 25 mld USD. 
• Mjanma. W marcu 2025 roku podpisano umowę międzyrządową na dostawę reaktora SMR o mocy 110 MW, z możliwością rozbudowy do 330 MW. Projekt znajduje się obecnie w fazie projektowej.

Globalny Zasięg Ekspansji

Rosyjskie zainteresowanie regionem azjatyckim jest dużo szersze. W 2022 roku Federacja Rosyjska zawarła z Kirgistanem porozumienie o współpracy (MoU) na dwa reaktory RITM-200N. Zabiega też o rynek indonezyjski – tamtejszy rząd rozważa wdrożenie chińskiej lub rosyjskiej technologii SMR.

Rosja rozszerza swoje wpływy globalne wpływy gospodarcze poprzez eksport technologii energetyki jądrowej, w tym  SMR, również w Afryce oraz Ameryce Łacińskiej.

W Afryce Rosja prowadzi rozmowy lub podpisała umowy dotyczące SMR z takimi krajami jak Mali, Niger, Nigeria i RPA. W Mali umowy na budowę małych reaktorów modułowych podpisano w 2024 roku.

Rosja rozwija też technologię pływających elektrowni nuklearnych (FPU), w tym w ramach umowy z Gwineą podpisanej w 2024 roku.

W Ameryce Łacińskiej Rosja podpisała z Brazylią w 2025 roku porozumienie dotyczące rozwoju SMR i pływających reaktorów, a Boliwii buduje reaktor badawczy.

Ponadto Rosja intensywnie zabiega o eksport swoich technologii reaktorów wielkoskalowych. W tym obszarze rozwija współpracę z Turcją, Nigrem, Nigerią, Burkina Faso, Etiopią, Zimbabwe, Burundi, Kazachstanem i Iranem.

Redakcja