_{18 listopada 2025}

Ministerstwo Energii opublikowało „Plan dekarbonizacji krajowej energetyki zawodowej na drodze modernizacji z wykorzystaniem reaktorów jądrowych”. Dokument uszczegóławia ścieżkę transformacji Coal-to-Nuclear (C2N), która ma na celu zastąpienie floty ponad 100 bloków węglowych o łącznej mocy ok. 28 GW nowymi źródłami jądrowymi, w tym małymi reaktorami modułowymi (SMR). 

Proces ten jest niezbędny, ponieważ średni wiek polskiej floty węglowej przekracza 40 lat, a wiele bloków przekroczyło wiek 50 lat. Przy planowanym zakończeniu wykorzystania węgla do produkcji energii elektrycznej najpóźniej do 2049 r., energetyka jądrowa musi dostarczyć docelowo nawet 20 GW mocy w perspektywie do 2050 r. Tymczasem Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) zakłada oddanie do eksploatacji 6 do 9 GW mocy jądrowej do końca 2042 r.

Potencjał wytwórczy i rola SMR-ów

Energetyka jądrowa jest uznawana za kluczowy filar dekarbonizacji. Na świecie rozwijanych jest obecnie ponad 80 projektów małych reaktorów modułowych (SMR – Small Modular Reactors). W Polsce plany wdrożenia SMR są zaawansowane dla reaktora BWRX-300, który ma zostać oddany do użytku w latach 30. przez konsorcjum Orlen Synthos Green Energy. 

Autorzy planu zalecają eliminację barier wejścia dla SMR i uwzględnienie ewentualnej roli tej technologii w aktualizacji Polityki Energetycznej Polski (PEP) po 2035 r.. SMR-y mogą wykorzystać nadwyżkę przepustowości sieciowej, która powstanie przy największych elektrowniach węglowych (np. Bełchatów, Kozienice), zaprojektowanych na bardzo duże moce, nawet powyżej 2×1650 MW. 

Wstępne Studia Wykonalności C2N

W ramach projektu DEsire zrealizowano wstępne studia wykonalności (SW) dla scenariuszy C2N w trzech lokalizacjach: Elektrowni Kozienice (brownfield), Elektrowni Dolna Odra (brownfield) oraz dla bloku 900 MW w Elektrowni Opole (direct).

Studia te koncentrowały się na ścieżce brownfield. Analizy porównujące nakłady inwestycyjne C2N/brownfield wobec inwestycji typu greenfield (od podstaw) wykazały niższe niż oczekiwano oszczędności finansowe.

Lokalizacja	Scenariusz Inwestycyjny	Całkowite Nakłady C2N/Brownfield (mln PLN)	Oszczędność Względna
El. Kozienice	2 bloki Gen III+ (2×1100–1650 MW)	99 618,1	ok. 1,4% (oszczędność bezwzględna: ok. 1,4 mld PLN)
El. Dolna Odra	1 blok Gen III+	70 526,6	ok. 1,8% (oszczędność bezwzględna: ok. 1,3 mld PLN)

Niskie oszczędności (1,4% i 1,8%) kontrastują z optymistycznymi szacunkami amerykańskiego Departamentu Energii i Idaho National Laboratory (15% do 25% dla obiektów w USA). Oszczędności są niewielkie z uwagi na stan techniczny krajowej infrastruktury, jednak wykorzystanie istniejących ujęć wodnych, kanałów i węzłów sieciowych skraca czas realizacji i zmniejsza opór społeczny.

Harmonogram i wyzwania

Realizacja inwestycji jądrowej w modelu C2N, na przykładzie El. Kozienice, jest procesem długotrwałym, zajmującym około 18 do 20 lat. Plan przewiduje rozpoczęcie fazy przygotowawczej w roku 2026.

Scenariusz zakłada, że wyłączenie wszystkich bloków węglowych (np. w Kozienicach i Dolnej Odrze) nastąpi do końca 2032 r.

Właściwe prace budowlane, mają ruszyć w marcu 2035 r., a przewidywany czas budowy bloku to około 8 lat. W rezultacie, uruchomienie komercyjne pierwszego bloku jądrowego przewidywane jest na około 2044 r., a drugiego na początku 2045 r.

Długi horyzont czasowy skutkuje powstaniem kilkunastoletniej przerwy w produkcji energii (np. 2033–2044 dla Kozienic), co stanowi główne wyzwanie strategiczne dla utrzymania stabilności KSE i kompetencji pracowniczych w regionach.

Rekomendacje Strategiczne

Opublikowany przez resort energii plan zaleca włączenie założeń transformacji C2N oraz ewentualnej roli SMR w aktualizacje PEP i PPEJ.

Kluczowe jest usunięcie barier prawnych, upraszczanie procedur inwestycyjnych oraz zapewnienie stabilnych ram finansowych (np. mechanizmy CfD, gwarancje Skarbu Państwa), ponieważ długi horyzont inwestycji jądrowych wymaga stabilności regulacyjnej.

Dodatkowo, transformacja C2N wpisuje się w ideę sprawiedliwej transformacji, ponieważ umożliwia zagospodarowanie kompetencji tysięcy polskich pracowników energetyki węglowej w sektorze jądrowym, co ma kluczowe znaczenie dla regionów.

„Plan dekarbonizacji krajowej energetyki zawodowej na drodze modernizacji z wykorzystaniem reaktorów jądrowych” powstał w ramach projektu badawczego DEsire realizowanego przez Ministerstwo Energii w konsorcjum z Politechniką Śląską (liderem projektu), BSPiR Energoprojekt-Katowice S.A., Instytutem Chemii i Techniki Jądrowej oraz Fundacją Instytut Sobieskiego, zakończonego we wrześniu 2025 r.

Redakcja