_{19 sierpnia 2026}

Certyfikacja dowodzi, że projekt sprawdza się na papierze. Budowa dowodzi, że wytrzymuje on starcie z rzeczywistością – z dostawcami […], związkami zawodowymi, organami regulacyjnymi i polityką samorządową. GE Hitachi jest obecnie jedynym zachodnim twórcą małych reaktorów jądrowych (SMR), który zmaga się z tymi wyzwaniami.

Tak serwis Nuclear Intelligence Brief (NIB) ocenił aktualne realia projektów SMR. Certyfikowanie projektu małego reaktora modułowego (SMR) przez dozór jądrowy jest strzałem startowym, a nie przekroczeniem linii mety. 

Autorzy przytaczają przykład NuScale. Firma po ponad dekadzie i wydaniu setek milionów dolarów, jako jedyna w USA posiada certyfikowany projekt SMR. Jednocześnie nigdzie nie udało się rozpocząć budowy pierwszej jednostki tego typu. Pierwsze podejście  NuScale do wdrożenia swojej technologii na rodzimym amerykańskim rynku zakończyło się fiaskiem. W zupełnie innym miejsce jest projekt reaktora BWRX-300 GE Vernova Hitachi Nuclear Energy (GEVH). 

Inżynieria ewolucyjna, a nie eksperymentalna

Głównym atutem małego reaktora modułowego BWRX-300 projektu GE Vernova Hitachi jest jego „pochodzenie”.

Zamiast wymyślać od podstaw nową technologię reaktorów, firma GEVH wykorzystała istniejący projekt. Rozwinęła licencjonowany przez amerykański dozór jądrowy projekt ekonomicznego uproszczonego reaktora wodnego wrzącego (ESBWR). Rzymska cyfra „X” w nazwie oznacza 10 generację reaktorów wodnych wrzących (BWR), które eksploatowane są już od dziesięcioleci. 

Amerykańsko-japoński koncern zmniejszył reaktora ESBWR, usuwając elementy, których mniejsza konstrukcja nie potrzebuje. Zachowano przy tym wszystkie standardy bezpieczeństwa. Projekt bazuje na w pełni pasywnych systemach chłodzenia z naturalną cyrkulacją zamiast aktywnych systemów pompowych. 

Jedni mają certyfikaty, GE Vernova Hitachi wbija pierwszą łopatę…

Według NIB, to ewolucyjny charakter BWRX-300 przeważył o wyborze technologii w Kanadzie. BWRX-300 został wybrany przez Ontario Power Generation (OPG) do  budowy pierwszej elektrowni w technologii SMR. W maju OPG rozpoczęła budowę pierwszego z czterech reaktorów w pobliżu istniejącej dużej elektrowni jądrowej w Darlington. 

Wykopy pod szyb budynku reaktora są zaawansowane w około 80 procentach, moduły fundamentowe są produkowane i montowane na miejscu. Gigantyczna maszyna do drążenia tuneli, nazwana „Harriet Brooks” na cześć kanadyjskiej fizyczki jądrowej, już dotarła na miejsce i rozpoczęła pracę. 

W marcu 2026 r. kanadyjski organ nadzoru jądrowego potwierdził, że spełniono wymagania dotyczące fundamentów budynku reaktora. Jednostka BWRX-300 w Darlington jest na dobrej drodze, by stać się pierwszym podłączonym do sieci reaktorem SMR w świecie zachodnim. Zgodnie z planami OPG powinno to nastąpić jeszcze przed końcem bieżącej dekady. 

Postępy BWRX-300 w USA

W Stanach Zjednoczonych projekt BWRX-300 właśnie osiągnął kamień milowy, którego nie osiągnął żaden inny amerykański deweloper reaktorów SMR. 

W czerwcu 2026 r. pracownicy amerykańskiej komisji dozoru jądrowego (NRC) oficjalnie zalecili wydanie pozwolenia na budowę reaktora BWRX-300. 

Pozwolenie ma otrzymać federalny koncern energetyczny Tennessee Valley Authority (TVA). Koncern planuje budowę pierwszej jednostki BWRX-300 w Clinch River w Oak Ridge w stanie Tennessee.

NRC przeprowadziła publiczne wysłuchanie w tej sprawie 13 sierpnia b.r. Jeśli pozwolenie zostanie udzielone, Clinch River stanie się pierwszym licencjonowanym miejscem budowy reaktora SMR w USA.

Lekcja z porażki konkurencji

NuScale próbowała wybudować swój pierwszy reaktor w konsorcjum z udziałem małych przedsiębiorstw komunalnych dysponującymi skąpymi zasobami kapitałowymi. Ze względu na rosnące koszty projektu inwestorzy wycofali się z przedsięwzięcia.

W konsekwencji faktycznie upadł też plan wdrożenia technologii NuScale w Polsce z udziałem państwowego KGHM. Obecnie NuScale skupia się na innych rynkach zagranicznych, głównie Rumunii. 

OPG buduje elektrownię SMR w oparciu o bardziej stabilną strukturę finansową: własnye przepływy pieniężne, przychody z dużej elektrowni oraz zadłużenia. Odbiorcy energii w Ontario pokrywają ten koszt z biegiem czasu poprzez swoje rachunki. 

Polski deweloper BWRX-300

Budowę floty BWRX-300 w Polsce planuje Synthos Green Energy (SGE), we współpracy z państwowym koncernem energetycznym Orlen. Obie spółki posiadają po 50% udziałów w spółce projektowej Orlen Synthos Green Energy (OSGE). Firma posiada decyzje zasadnicze (potwierdzenie zgodności projektu z polityką energyczną państwa) dla 26 jednostek w sześciu lokalizacjach.

SGE ogłosiła na początku lipca b.r. plany dotyczące budowy 14 reaktorów BWRX-300 w trzech lokalizacjach w Wielkiej Brytanii. Polski dewelopera wspierają silni międzynarodowi partnerzy m.in. Samsung C&T, Laing O’Rourke, Aecon Group Inc., Google Cloud, Fermi Development, Etara oraz doświadczony operator elektrowni jądrowych.

Dla przedsiębiorstw energetycznych, wykonawców EPC, producentów komponentów i podmiotów alokujących kapitał praktyczne pytanie zmieniło się z „który projekt uzyskał certyfikat” na „który projekt jest budowany przez klientów o bilansach wystarczająco silnych, by dokończyć to, co zaczęli”. W tej kwestii obecnie BWRX-300 ma przewagę – podsumowuje redakcja NIB. 

oprac. Redakcja